Fornino 120 in prachtige serre

Luc van der Beken uit Belgie verkoopt antieke serres. In een van zijn serres bij zijn bedrijf heeft hij een Fornino 120 steenoven geplaatst.

 

Het Limburgs bakhuisje van Leo

Waanzinnig, de inbouw van deze Fornino 120 houtoven in een traditioneel Limburgs bakhuisje

 

Bjorn's geweldige bouwverslag

In een blog heeft Bjorn de bouw van zijn Fornino 90 pizzaoven zeer nauwkeurig bijgehouden. Het is een inspiratiebron voor iedere toekomstige ovenbouwer.

 

De pizza oven van de familie Bek

Uitgebreid bouwverslag van een Fornino 120 pizzaoven onder Romeinse veranda

 

Benno & Joan's houtoven.

Kan een pizzaoven mooier in een tuin worden geplaatst? Bekijk de bouw foto's van een Fornino 90 in een fantastische siertuin.

 

Hoe bouw je simpel een hoogwaardige, op hout gestookte, pizzaoven? Lees en bekijk hier onze stap voor stap handleiding.

Zelf een houtgestookte pizzaoven, steenoven, broodoven  of houtoven bouwen. Veel mensen dromen ervan om ooit een echte traditionele houtgestookte oven, zoals veel mensen  in Italië die hebben, in zijn eigen tuin te bouwen. Velen zien echter op tegen de enorme klus die de bouw schijnbaar met zich mee lijkt te brengen. Ze realiseren zich echter niet dat er Fornino Prefab ovens bestaan waarmee de bouw van een oven erg simpel wordt en nagenoeg door iedereen kan worden uitgevoerd. Prefab is een manier van bouwen waarbij de onderdelen van te voren en perfect  passend geproduceerd zijn in de fabriek.

Iedereen die een klein beetje handig is kan zelf een traditionele houtgestookte oven in zijn of haar tuin bouwen. En wat is er nu mooier om na een paar dagen werk met een heerlijk glas Barolo of Vermentino (onze favoriete witte wijn) trots te genieten van een oven die je helemaal zelf hebt gemaakt.  Iedereen zal verbaast zijn over je bouwkundige capaciteiten. Jarenlang zal de oven een heerlijke Italiaanse sfeer creëren en zul je de meest fantastische gerechten maken in je zelfgebouwde steenoven.

Vroeger was het zo dat het hart van een houtgestookte oven uit een koepel van honderden vuurvaste stenen bestond. Er zijn vele methodes om een broodoven van vuurvaste stenen te bouwen maar het komt eigenlijk allemaal op het volgende neer. Je moet een perfecte koepel, in de exact de juiste vorm, van de juiste vuurvaste klei maken. Dit is een uiterst tijdrovend en complex gebeuren is, zelfs als je een ervaren metselaar bent. Als dit niet zo is of als je niet exact weet wat de juiste vorm moet zijn en ook niet over de juiste materialen beschikt, dan kun je er beter niet aan beginnen. Met een Fornino Prefab houtoven voorkom je al deze problemen. Onze koepel heeft exact de juiste maten, de oven is van de beste vuurvaste klei gemaakt en is simpel te monteren. Zelfs voor iemand die nog nooit heeft gemetseld.

Om het bouwproces nog makkelijker te maken hebben we een handleiding ontwikkelt waarin we aan de hand van plaatjes met bijbehorende tekst in eenvoudige stappen de bouw van onze orginele Italiaanse steenoven beschrijven. Onderaan de pagina vind je ook nog eens een video waarin we laten zien hoe we de oven precies opbouwen.

In deze handleiding wordt een Fornino 90 als voorbeeld genomen en gebouwd. Op enkele details na zal deze handleiding ook van toepassing zijn op de grotere formaten Fornino zelfbouw ovens.

Stap 1:
Onderbouw

Een stevige grondplaat voor de oven is een must. Deze moet stabiel zijn en isolerend zijn en een dikte van ongeveer 12 - 15 cm hebben. De grondplaat moet worden gestort uit cement vermengd met zand en geëxpandeerde klei korrels (ook hydrocultuur korrels genoemd). Hydrokorrels zijn te koop bij de betere bouwmarkt of de meeste tuincentra. De mengverhouding van de hydrokorrels voor de vloer = 1, 2, 3 (1 deel cement en 2 delen zand en 3 delen hydrokorrels). Voor extra stevigheid is het belangrijk om de eerste 6-8 cm van de grondplaat te maken van gewapend beton (cement, zand, grind in de verhouding 1, 2, 3) waarin een bewapeningsnet is verwerkt. Hierop stort u een 6-8 cm isolerende laag (cement, zand, hydrokorrels in de verhouding 1, 2, 3)

 

Het is natuurlijk afhankelijk van de dikte en de grootte van de onderbouw maar als vuistregel kunt u 2 a 3 zakken van 100L aan hydrokorrels aanhouden. TIP: Koop deze bij een bedrijf waar u de ongebruikte zakken kunt terugbrengen.

 

Noot: zie de afbeelding links als voorbeeld. Wij gebruiken hier een metalen bak op pootjes waarin we de korrels storten. We gebruiken de getoonde demo oven op beurzen en willen deze met een heftruck kunnen tillen . In de praktijk is de onderbouw vaak vierkant en wordt deze in een stenen muurtje gestort. De getoonde metalen bak is door ons niet leverbaar. Bekijk onze vele bouwverslagen om meer inspiratie aangaande de onderbouw op te doen.

                                                                Stap 2:
                                                                Vuurvaste ovenvloer elementen

Het plaatsen van de vuurvaste bodem

De vloerelementen van de ovenvloer worden op de geïsoleerde betonvloer tegen elkaar geschoven en vastgelijmd. De delen worden op de isolatielaag vastgezet met een beetje vuurvaste lijm. Gebruik echter niet te veel lijm. Een paar 'klodders' ter grootte van een bierviltje is voldoende. De vloer kan, eenmaal verlijmd en omringd door de koepel, toch nergens meer heen.

Mocht de vloer na vele jaren te zijn gebruikt aan vervanging toe zijn. Dan kun je hem (als er weinig lijm is gebruikt) eenvoudig weer verwijderen en vervangen door een nieuwe vloer. Dit is overigens bij veel andere ovens niet mogelijk, de koepeldelen worden vaak op de vloer gemonteerd waarna de vloer nooit meer te vervangen is. En laat de vloer nu het enige iets wat aan slijtage onderhevige deel van een pizzaoven zijn...

Stap 3:
Voegen van vloerelementen

Het voegen van de vloerelementen

De naad tussen de vloerelementen moet gevuld worden met vuurvast lijm.

Let op dat je de ruime naad (circa 1 cm) tussen de vloerdelen en de koepel echter vrij laat. Door verschil in temperatuur zet de vloer anders uit dan de koepel tijdens het stoken, de naad vangt het verschil in uitzetten op. De koepel zou kunnen beschadigen als deze fysiek met de vloer zou zijn verbonden.

De ruimte tussen het voorste vloerdeel en de tunnelelementen onder de schoorsteen kan wel worden opgevuld. 

                                                                Stap 4:
                                                                Opbouw diverse koepel elementen

Het opbouwen van de koepel van de houtoven

Het eerste koepeldeel kan geplaatst worden. Het is verder niet van belang welk deel eerst wordt geplaatst. In dit geval wordt eerst het linker deel geplaatst, gevolgd door het rechter deel,  en tenslotte de boog.

 

Belangrijk is dat de koepeldelen in tegenstelling tot de vloerdelen 'los' op de vloer staan en niet worden vastgelijmd aan de gestorte betonvloer. Dit zodat de koepel kan 'bewegen' als de oven wordt opgestookt.

 

Afhankelijk van het type oven kan deze uit meer delen bestaan. Het principe blijft echter volledig gelijk. Zorg ervoor dat alle delen netjes tegen elkaar komen te staan en de naden overal zo gelijk mogelijk zijn.

Stap 5:
Lijmen van de diverse ovenschalen en oven elementen

De helften van de koepel worden gevoegd

Alle koepelnaden worden aan de buitenzijde met vuurvaste lijm dicht gemeerd om vlamdoorslag te voorkomen.  Gebruik geen lijm aan de binnenkant van de naden. Smeer enkel de buitenkant en bovenzijde van de messing en groef verbinding van de koepel aan. Je wilt geen lijm in je pizza of brood als er op enig mocht een 'kloddertje' zou afbrokkelen. Lijm dan de delen aan elkaar met de vuurvaste lijm.
De ruimte tussen het voorste vloerdeel en de ingang van de oven mag wel worden dichtgesmeerd. Dit in tegenstelling tot de binnenste vloerdelen en de koepel. Deze naad moet vrij blijven.

                                                                Stap 6:
                                                                Plaatsen van boog en schoorsteen

Het plaatsen van de voorzetsboog en de schoorsteen

De boog kan aan de voorzijde geplaatst worden. Het schoorsteenstuk wordt bovenop geplaatst. Beide delen worden door middel van vuurvaste cement of flexibele tegellijm verbonden met de koepel. Ook hier worden de randen aan de buitenzijde dichtgesmeerd om vlamdoorslag tegen te gaan.

 

Het kan voorkomen dan aan de achterzijde van het piramidevormige schoorsteen element een kier ontstaat. Mocht dit zo zijn dan kun je deze kier eenvoudig opvullen met het in de volgende stap gebruikte isolatiemateriaal. Dit kan geen kwaad, het schoorsteen element is van hetzelfde materiaal als de isolatie gemaakt.

 

LET OP BIJ HET VASTLIJMEN VAN DE BOOG!
Er zit (vooral bij een Fornino 90) tussen de boog en het barbecue rooster niet heel veel ruimte. Zorg ervoor dat je de boog zo vastlijmt dat het rooster nog in de ingang past!

 

Stap 7:
Isolatielaag / warmtebuffer opmetselen

Het opmetselen van het isolatie materiaal (hydrokorrels)

Als isolatielaag dient een een 10 tot 15 cm dikke laag van geexpandeerde klei korrels (hydrocultuur korrels) vermengd met cement te worden gebruikt. Voor isolatie van de koepel is de verhouding 1 deel cement en 1 deel zand op 4 delen hydrokorrels. Meng het materiaal met water, het liefst met een betonmolen, tot een handelbaar en niet te nat mengsel ontstaat. In plaats van de hydrocultuur korrels mogen ook Perlite of Vermiculite korrels in dezelfde verhouding worden gebruikt.

 

De isolatielaag / warmtebuffer wordt door de oven gebruikt om warmte in op te slaan. De warmte wordt uiteindelijk teruggegeven aan de gerechten in de oven. Tevens zorgt de warmtebuffer ervoor dat de oven lang warm blijft en minder temperatuur schommelingen optreden.

 

Het is natuurlijk afhankelijk van de dikte van de isolatielaag en het type oven maar als vuistregel kunt u 4 a 5 zakken van 100L aan hydrokorrels aanhouden. TIP: Koop deze bij een bedrijf waar u de ongebruikte zakken kunt terugbrengen.

 

NB: Kijk ook eens naar het bouwverslag van de houtoven van Marco en Sandra of de oven van Wim. Ze gebruiken beide een ingenieuze mdf mal om een mooie ronding in de isolatielaag te krijgen.

TIP:

Maak je de isolatielaag dikker
+ De oven zal beter en langer warmte vasthouden
+ De oven vebruikt minder hout
+ Minder fluctuaties in temperatuur
- Het duurt langer voordat de oven warm is

Maak je de isolatielaag dunner
+ De oven is sneller op temperatuur
+ De oven is lichter, handig als je een mobiele oven maakt.
- De oven is eerder afgekoeld
- Het houtverbruik zal iets hoger liggen
- Temperatuur fluctuaties groter

                                                                Stap 8:
                                                                Resultaat isolatie

Het resultaat van de eerste isolatielaag hydrokorrels

De eerste isolatielaag c.q. warmtebuffer is nu aangebracht. Laat de oven nu minimaal één tot 2 dagen drogen.

 

Hierna breng je de echte isolatielaag in de vorm van een minerale, glaswol of steenwoldeken aan. Deze laag zorgt ervoor dat de warmteopbouw hier stopt en de oven na deze laag niet verder warm wordt. De deken brengt de temperatuur van de oven na dit punt terug tot 'handwarm'. 

Stap 9:
Steenwol aanbrengen

Het aanbrengen van de tweede laag isolatie: steenwol

De tweede isolatielaag word aangebracht in de vorm van een
minerale deken. De deken dient rondom aangebracht te worden. Zorg voor een kleine overlapping. Op deze wijze wordt een optimale isolatie verkregen.

                                                                Stap 10:
                                                                Resultaat minerale deken

het resultaat van de tweede isolatielaag: steenwol

Het resultaat is een koepel geheel bedekt met een minerale deken op een deel van de schoorsteen na.

Stap 11:
Aanbrengen van gaas

Het aanbrengen van gaas over de laag steenwol

Ter ondersteuning van de minerale deken wordt er kippengaas aangebracht. Dit geeft de koepel structuur en de deken stevigheid.

                                                                Stap 12:
                                                                Resultaat gaas

De aangebrachte laag gaas over de koepel van de pizzaoven

Na het aanbrengen van het gaas ontstaat er al een duidelijke vorm van een koepel. Span het gaas strak om de isolatiedeken, gebruik hiervoor een tang en draai met draadjes het gaas als een net om de koepel.
Gebruik eventueel wat krammetjes of omgebogen spijkers om het vast te zetten. Deze kun je voorzichtig in de onderliggende isolatielaag tikken.

Stap 13:
Afwerken isolatielaag

HEt afwerken van de tuinoven kan beginnen

Nu kan de buitenkant worden gladgestreken met cement.
Afhankelijk van het type isolatielaag kunnen er tijdens het gebruik kleine haarscheurtjes in de isolatielaag ontstaan. Dit is normaal en heeft geen effect op de werking van de oven.

Noot: Je kunt de cementlaag waterdicht maken door een fles Amirol aan het water toe te voegen. Dit is een vloestof die ervoor zorgt dat de cementlaag waterdicht wordt.

Bij uw Fornino tuinoven is een verloopstuk meegeleverd. Deze zet u met vuurvaste cement vast op de vierkante opening. De grootste ronding naar boven plaatsen (rond 18cm). Hier past straks de Inox (RVS) schoorsteenpijp in.

                                                                Stap 14:
                                                                Resultaat afwerking

Het resultaat van de ruwe afwerking

Het resultaat is een afwerkte koepel inclusief schoorsteen. Deze laag is na droging voor verdere afwerking geschikt.

Stap 15:
Afwerken

Het personaliseren van de pizzaoven

Als de buitenkant van de oven klaar is,kan hij worden geschilderd met een waterafstotende verf op kwartsbasis. Deze verf is verkrijgbaar bij tuincentra of bouwmarkten waar ook de bekende betonnen bbq's worden verkocht. Deze verf wordt nl ook gebruikt om deze betonbarbecues te schilderen.

 

In plaats van het schilderen van de oven kun je deze ook versieren met bijvoorbeeld mozaiek. Beplak dan de oven met stukjes tegel en voeg deze dan daarna met een waterafstotend tegelvoegmiddel. 

                                                                Stap 16:
                                                                Schoorsteen

Het plaatsen van de RVS schoorsten

Op een Fornino 90 pizzaoven kan een 180mm schoorsteen worden geplaatst. De meeste Fornino ovens hebben deze maat schoorsteen. Enkel de hele grote en de professionele ovens hebben een schoorsteen met een grotere diameter. De schoorsteen plaats je in de meegeleverde schoorsteen adapter en zet je daarna goed vast met vuurvaste kit. Eventueel kun je tevens een vuurvast kachelkoord gebruiken om de schoorsteen vast te zetten in de schoorsteen adapter.
 

Als je met je schoorsteen door een dak gaat dien je uit veiligheidsoverwegingen een geisoleerde schoorsteen (dubbelwandig) te gebruiken. Staat de schoorsteen vrij dan kun je een enkelwandige pijp gebruiken. Let er dan wel op dat deze heel erg heet kan worden aan de buitenkant.    

Het harden, inbranden of temperen van een net gebouwde pizzaoven

het inbranden van de houtoven

Een pizzaoven dient te worden 'gehard' alsvorens je hem kunt gebruiken. Dit hardings proces zorgt ervoor dat de oven zijn uiteindelijke sterkte krijgt waarna hij deze voor altijd zal behouden. Zie het als het bakken van een keramieken bord.

 

Vocht zal bij verwarming boven de 100 °C in stoom worden omgezet. Stoom zoekt een weg naar buiten en kan scheuren tot gevolg hebben. Het harden van de oven mag dan ook pas op zijn vroegst drie a vier weken na de bouw van de oven. Het bouwvocht dient eerst op natuurlijke wijze te verdampen.

 

Het temperen is een must om een sterke oven te krijgen. Na het harden of temperen van een oven kan hij hoog worden opgestookt. Het is echter geen vrijbrief om een koude oven daarna altijd meteen met een groot vuur op te stoken. Houd er rekening mee dat de lucht om ons heen altijd vocht bevat dat in je oven kan trekken. Dus na het winterseizoen; eerst weer langzaam opstoken en de oven drogen. Dit dient altijd te gebeuren als je oven in de vrije natuur staat en niet is overkapt. De oven wordt nat door de regen en kan dan niet meteen gebruikt worden. Als de oven vol water mocht lopen zou hij zelfs stuk kunnen vriezen. Fornino raadt dan ook iedereen aan een oven te overkappen.

Gebruik onderstaand schema voor het harden van de oven.

Dag 1: Een hele dag een heel klein vuurtje in het midden van de oven, het vuur mag de ovenwanden niet raken. Temperatuur max. 100°C 
Dag 2: Een hele dag een heel klein vuurtje in het midden van de oven, het vuur mag de ovenwanden niet raken. Temperatuur max. 200°C 
Dag 3: Een hele dag een heel klein vuurtje in het midden van de oven, het vuur mag de ovenwanden niet raken. Temperatuur max. 300°C
 
Eventueel kun je in een barbeque voorverwarmde kolen over de ovenvloer uitstrooien en continue aanvullen. Dit heeft dezelfde werking als het vuurtje in de eerste drie dagen. Verplaats de kolen langzaam gedurende de eerste drie dagen vanuit het midden van de ovenvloer op dag één tot aan een hele volle vloer op dag drie. Steek de kolen buiten de oven aan en niet in de oven met aanmaakvloestof of aanmaakblokjes, dit vuur is te heet.

Dag 4: Normaal vuur van max 400°C
Dag 5: Hoog vuur dat hoger dan 500°C kan worden

Montage Video - Hoe bouw ik een houtgestookte steenoven

Bouwvideo pizzaoven



Klik op de foto om te zien hoe je zelf een Italiaanse houtgestookte oven bouwt
 

Hydrokorrels

Hydrokorrels voor de isolatie van de houtoven

Voor de isolatie van de oven raden wij zogenaamde hydrokorrels aan. Deze geexpandeerde (uitgezette) kleikorrels staan bekend om hun goede thermische isolatie. De basis voor deze korrels is natuurlijke klei die tot staafjes wordt geperst. In een meterslange draaioven en bij een temperatuur van 1100 °C expanderen de staafjes tot kleine bolletjes. Bij deze verwarming komen gassen vrij waardoor de bolletjes uitzetten. Hierdoor worden ze poreus en licht met als resultaat een kleikorrel die bestaat uit een microporeuze schaal en een zwarte kern en dichte porien. Voor 4m³ hydrokorrels is ongeveer 1m³ klei nodig.

Belangrijkste eigenschappen:

- Lichtgewicht (300 tot 750 kg/m³)

- Thermisch en akoestisch isolerend
(veel beter dan b.v. beton)
- Niet samendrukbaar
- Rotvrij met een onbeperkte levensduur
- Drainerend (voert vocht af)
(bron: Argex www.agrex.eu )

Onze ervaring leert dat ovens die geisoleerd zijn met hun warmte zeer goed vast houden. Daarnaast is het goed vormbaar. Eventueel kun je met behulp van een mdf mal je oven een mooie ronding meegeven!

 

Een bekende producent van hydrokorrels is Agrex. Zie voor meer informatie over hydrokorrels en de mengverhoudingen deze Agrex Brochure.

 

Vuurvaste Mortel, Kit en Lijm

Vuurvaste mortel voor de houtoven

Om alle ovenelementen met elkaar te verbinden en om vlamdoorslag te voorkomen worden de koepeldelen aangesmeerd met speciale vuurvaste lijm of vuurvaste mortel. Gebruik hiervoor bijvoorbeeld Beamix Vuurvaste Mortel 399 of Griffon Hydra hittebestendige kit. Vuurvaste Lijm, Kit en Mortel is bestand tegen temperaturen tot ver boven de 1000 graden. Daarom zijn ze zeer geschikt voor gebruik bij de montage van je houtgestookte pizzaoven.

 

 

Vuurvaste mortel en vuurvaste lijm wordt verkocht bij de meeste bouwmarkten waar ook beton bbq's worden verkocht en bij bedrijven welke open haarden leveren. De vuurvaste middelen zijn nl ook nodig om beton-barbeques en openhaarden mee in elkaar te lijmen. Tevens zijn er vele aanbieders op het internet aanwezig waar vuurvaste montagematerialen te bestellen zijn.

 

Voor meer informatie over vuurvaste mortel zie de Beamix Brochure

Meer informatie over vuurvaste lijm of hittebestendige kit vind je in de brochure van Griffon Hydra

Kwartsverf

kwartsverf voor de houtoven

Als je je oven mooi wilt afwerken en hem een kleurtje wilt geven is het verstandig deze te verven met  kwartsverf. Deze coating wordt vooral toegepast voor het schilderen van de bekende betonnen barbecues. Naast dat de verf hittebestendig is werkt de verf ook nog eens isolerend en is deze waterdicht. Hierdoor wordt de oven beschermd tegen weersinvloeden van buitenaf. Kwartsverf is te koop bij de meeste bouwmarkten en tuincentra waar ook de beton bbq's worden verkocht.

 

TIP: Door het opwarmen en afkoelen van de oven kunnen er in de koepel haarscheurtjes ontstaan. De haarscheurtjes zelf beinvloeden de werking van de oven totaal niet al kan er hierdoor wel vocht in de oven treden. Het is daarom aan te raden je oven ieder jaar van een nieuwe verflaag te voorzien.